مرگ خاموش گونه درختی شمشاد هیرکانین در جنگل های شمال ایران

شمشاد هیرکانین با نام علمی Buxus hyrcana‌‌ ‌یکی از گونه های شاخص و منحصر به فرد جنگل های هیرکانی شمال کشور می باشد. این درخت با قدمتی معادل چند میلیون سال، بازمانده ای از دوران سوم زمین شناسی و جزو اولین گونه های درختی زمین محسوب می گردد که با نام های محلی "کیش" در گیلان،تالش و "شار" در مازندران معروف می باشد و در نواحی کم ارتفاع جنگل های شمال به صورت متراکم و انبوه بخش وسیعی از جنگل های جلگه ای را تشکیل می دهد.

از حدود سه سال پیش آفتی با نام "شپشک سپردار شمشاد" در جنگل های شمال کشور به دلایل نامعلومی شایع گردید که این آفت به طور ویژه برگ ها و شاخه های درخت شمشاد را مورد حمله قرار می دهد و روزگار یکی از با ارزش ترین گونه های درختی شمال ایران را با خشکیدگی و نابودی وسیع مواجه کرده است .برطبق آخرین برآورده ها 55 هزار هکتار از جنگل‌های شمال کشور به این آفت دچار شده اند و این در حالیست که ظرف مدت سه سال تاکنون اقدامات در خور توجهی برای مبارزه با این آفت و حتی اطلاع رسانی ویژه ای توسط مسئولان ذیربط صورت نگرفته است.

^{ادامه مطلب...}

پی نوشت: گونه های در معرض انقراض، زخمی کهنه بر پهنای جنگل های شمال

ادامه نوشته

گونه مهاجم آزولا، تهدیدی برای امروز یا فرصتی برای فردا؟

از سرخس آزولا (که گاها آن را به اشتباه در شاخه جلبک ها قرارمی دهند) بارها به عنوان گونه ای مهاجم یاد شده، در سالهای اخیر آزولا جز تفکیک ناپذیر پهنه های آبی شمال کشور محسوب می شود. این سرخس با رشد تصاعدی خود بخش های وسیعی از تمامی تالاب های استان گیلان از جمله تالاب انزلی را در نوردیده و با اشغال لایه ی سطحی آن، مانع از تبادلات گازی و ورود نور خورشید به لایه های عمقی آب می شود، به همین علت رفته رفته رویش گیاهان غوطه ور و همچنین گیاهان شناور با ارزشی همچون لاله مردابی کاسته شده و در این بین حیات آبزیان و فیتوپلانکتون ها و موجودات داخل آب نیز مختل می شود و از طرف دیگر این گونه مهاجم یکی از مهمترین عوامل افزایش تدریجی رسوب در بخش هایی از تالاب نیز قلمداد می شود و در نهایت دو عامل افزایش رسوب و تکثیر بی وقفه این نوع از گیاهان، حیات اکوسیستم آبی را با تهدید جدی مرگ زودهنگام روبرو می کند. اما همانقدر که آزولا برای تداوم حیات گیاهان و موجودات آبزی تالاب  مرگبار خوانده می شود، به همان اندازه با اتخاذ راهکارهای مدیریتی صحیح و با جذب و حمایت از سرمایه گذاران بخش خصوصی در جهت برداشت این گیاه می توانستیم تهدید ایجاد شده را به فرصتی ارزنده تبدیل کنیم و چه بسا از این طریق کمک بی شائبه ای نیز به توسعه اقتصاد وتوانمند سازی جوامع محلی صورت می گرفت.

اما چندی پیش بخشی از پهنه غربی تالاب انزلی در سمت آبکنار به همت اهالی علاقمند با پشتیبانی اداره کل حفاظت محیط زیست استان گیلان از آزولا پاکسازی شد. در بخشی از این مراسم عبدوس مدیرکل حفاظت محیط زیست گیلان به جلب توجه سرمایه‌گذاران برای بهره‌برداری از آزولا  به عنوان یک ظرفیت اقتصادی مناسب در تعلیف دام و طیور و سایر مصارف، اشاره کرد. بیشتر بخوانید و ببینید در اینجا

در خاتمه، عکس زیر بخشی از تالاب سرخانکل از مجموعه تالاب انزلی را نشان می دهد همانطور که در تصویر مشاهده می کنید، آزولا به طور چشمگیری بخش های متعددی از تالاب را تصرف کرده و تغییرات قابل ملاحظه ای در این اکوسیستم آبی اعمال کرده که از جمله آن می توان به کاسته شدن رویش گیاهان با ارزش منطقه اشاره کرد.

**عکس فوق توسط دوست خوبم، مریم عاشوری گرفته شده است.**

گونه های در معرض انقراض، زخمی کهنه بر پهنای جنگل های شمال

از جنگل ها به عنوان حلقه های حیاتی در زنجیره اکولوژیکی بیوسفر یاد می شود. در سال های اخیر علاوه بر اینکه این اکوسیستم ها بواسطه  مجموعه عواملی همچون توسعه و گسترش کشاورزی، افزایش جمعیت، قاچاق چوب، ساخت و سازهای گسترده اعم از ساخت سدها و جاده ها و...مورد تهدید واقع شده اند، حیات این زیستگاه های طبیعی با پدیده ای همچون خشکسالی مخدوش شده است.    

پدیده خشکسالی به عنوان یکی از مخرب ترین عامل نابودی درختان و درختچه ها تعریف می شود و این در حالیست که سهم ایران از گسترش این پدیده به مراتب بیشتر از دیگر کشورها می باشد زیرا همانطور که بارها بر آن تاکید شده کشور ما با قرارگیری در نوار خشک جهان، سهم گسترده تری از تخریب جنگل ها را به خود اختصاص داده و در این بین دخالت انسان و عدم مدیریت کامل و جامع نگر موجب تسریع بیش از پیش این روند شده است. و در نتیجه آنچه که این روزها شاهدش هستیم انقراض بخش وسیعی از گونه های درختی در جنگل های شمال به دلیل عوامل ذکر شده می باشد.

برکسی پوشیده نیست که درختان به عنوان منابع اکسیژن تلقی می شوند زیرا که به مرور مقادیر زیادی دی اکسید کربن را از اتمسفر خارج می کنند و موثرترین راه برای مبارزه با اثرات گلخانه ای محسوب می شوند. لیکن در این بین یادآوری این نکته ضروریست که سرانه جنگل در ایران ۱۷٪هكتار است در حالي كه سرانه جهاني جنگل ۶۲٪ هكتار مي باشد در واقع مقايسه اين آمار ضرورت توجه به حفظ، احيا و توسعه جنگل هاي كشور را نشان مي دهد.

ادامه مطلب...

ادامه نوشته

تعرض به"رحمانی"مدیرکل منابع طبیعی گیلان توسط یکی از نمایندگان استان در مجلس را محکوم میکنیم

داستان از آنجا آغاز می شود که جواب ایستادگی و مقاومت دلسوزانی همچون رحمانی ها در برابر نابودی مواهب خدادادی و سرمایه ملی این سرزمین با هتک حرمت به آنان همراه می شود...

بنام خداوند جلوه های ناب

آب جنگل تالاب

سرور ارجمند جناب آقای حشمتی رییس کل محترم دادگستری استان گیلان

با سلام و احترام

حضرت حق می فرماید : از فشار تراکم ابرها ، آب باران فرو ریختیم تا بدان آب ، دانه و گیاه رویاندیم و باغهای پر درخت و انواع میوه پدید آوردیم ( کلام الله مجید – سوره نبا)

این چنین است که درختان شاهکار حیاتند. ظریف ترین و دقیق ترین ساختار تولید اکسیژن را دارند و حیرت انگیز ترین مکانیسم حفظ آب و استحکام خاک را صاحب شده اند . آیا تصور حیات بدون  هوا و آب و خاک ، ممکن است ؟ آیا می توان آب و خاک و هوا را از جایی خرید ؟ وارد کرد ؟ پس وای بر ما اگر بی پروا بر درخت که امضای خداوند بر زمین است، بتازیم!

تمام دلربایی شمالی گیلان و لطف اقلیم این مرز و بوم از درختانش است. باقیمانده جنگلهای پر ارج و قدر هیرکانی است که تالش و اشکوراتمان را هویتی مثال زدنی بخشیده  است .

 زمردی که به خون شهید پیروی ها و غفاری ها از گزند زیاده خواهان حفظ شده است هم از این رو ما امضا کنندگان این نامه تعرض به مدیر کل منابع طبیعی استان گیلان  توسط یکی از نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی را ، محکوم می کنیم.

پیکره نحیف گیلان بی شمار زخم از مظاهر توسعه ناپایدار ، مقطعی و دفعتی دیده است لذا روا نیست آنگاه که مدیری تلاش می کند تا توازن اقلیم را در جهت بهره برداری خردمندانه و پایدار حفظ کند عده ایی به خود اجازه دهند با سو استفاده از موقعیتها  ،  نه فقط در مقام تعدی و توهین به یک مدیر خدوم ، بلکه تمامی دوستداران طبیعت برآید. لذا از دستگاه محترم قضایی استان می خواهیم که چون همیشه با استقلال رای و درایت و تدبیر راه تکرار بر چنین خطایی را بسته و از باب شدن این روند ناصواب جلو گیری بعمل آورند .

                                                                                                موفق و سربلند و برقرار باشید

 انجمن طرفداران توسعه انزلی

موسسه سبزکاران گیلان

جمعیت زنان و جوانان حافظ محیط زیست گیلان

جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست شاخه گیلان

امروز صبح باغ گیاهشناسی نوشهر از تخریب در امان ماند ...

در طی ماه های گذشته با وجود اعتراضات گسترده فعالین و دوستداران محیط زیست و منابع طبیعی، استانداری مازندران با ابلاغ نامه ای اجرایی شدن عملیات احداث کمربندی را از درون حریم باغ گیاهشناسی نوشهر صادر کرد تا این حکم در پنجم تیرماه  راس ساعت ۱۰ صبح روز چهارشنبه اجرایی شود.

این خبر که واکنش های تندی را در فضای رسانه ای و اجتماعی کشور  ایجاد کرد دلیلی شد تا بسیاری از تشکل ها و همچنین دوستداران و فعالین محیط زیست راس ساعت ۹ صبح  در کنار درب ورودی باغ گیاهشناسی نوشهر تجمع کنند و با در دست داشتن پلاکاردهایی خواستار توقف تخریب قدیمی ترین باغ اکولوژیکی خاورمیانه  شوند.

در همین راستا امروز صبح به همراه جمعی از جمعیت زنان و جوانان مبارز با آلودگی محیط زیست گیلان و همچنین یکی از اعضای موسسه پیشگامان محیط زیست بندر کیاشهر راهی باغ گیاهشناسی نوشهر شدیم .

در ادامه مطلب تصاویر تهیه شده از این روز را ملاحظه میفرمایید

پی نوشت۱: آیا باغ نوشهر به اندازه پارک استانبول نمی‌ارزد؟

پی نوشت۲: نخستین درخواست از رییس جمهور منتخب برای جلوگیری از تخریب باغ گیاهشناسی نوشهر

ادامه نوشته

فسیل زنده ی گیاهی در یک قدمی انقراض

درخت انجیلی از تیره ی "هاماملیداسه" با نام علمی "پاروتیا پرسیکا" یکی از گونه های درختی بجا مانده از دوران سوم زمین شناسی در جنگل های ارزشمند هیرکانی می باشد که اخیرا نام آن در فهرست 24 تاکسون گیاهی در معرض خطر انقراض قرار گرفته است.

این گونه ی منحصربفرد گیاهی اندمیک شرق قفقاز و جنگل های شمال ایران از سواحل آستارا تا گلستان می باشد و به طور کلی از جلگه های ساحلی دریای خزر تا ارتفاعات میان بند امتداد دارند و در کلاردشت تا ارتفاع 1400 متر از سطح دریا دیده می شود.  در تعریفی از اندمیک بودن باید متذکر شد که این گونه گیاهی تنها در مناطق ذکر شده پراکنش دارد و بومی این مناطق می باشد. در واقع این گیاهان متعلق به دوران سوم زمین شناسی می باشند،دورانی که سطح انتشار بسیار وسیعی داشتند اما با فرا رسیدن عصر یخبندان به یکباره، بسیاری از  گیاهان آن دوره از بین رفتند و بصورت سطحی باقی مانده در مناطق محدودی از جمله مناطق ذکر شده باقی ماندند. این درخت خزان پذیر جزو دولپه ای های حقیقی می باشد که قدمت آنان براساس اطلاعات فسیل شناسی و زمین شناسی به میلیون ها سال پیش باز می گردد و به همین علت جوامع انجیلی در سه استان شمالی کشور به عنوان ذخیرگاه ژنتیکی ایران محسوب میشوند.

مابقی مطالب در ادامه مطلب...

پی نوشت: چاپ شده در نشریه پیک زمین

ادامه نوشته

یاقوت جنگل های شمال در یک قدمی انقراض

در دهه های اخیر جنگل های شمال همواره با مجموعه ای از عوامل تهدیدکننده روبرو بوده اند، عواملی که مساحت یکی از بی نظیرترین جنگل های جهان را در حد بی سابقه ای کاهش داده و تداوم حیات برخی از گونه های نادر و منحصر به فرد گیاهی آنرا اعم از درختی و علفی غیرممکن ساخته است.

سرخدار از تیره ی "تاکساسه آ" با نام علمی "تاکسوس باکاتا" یکی از گونه های درختی سوزنی برگان در جنگل های ارزشمند هیرکانی می باشد که اخیرا نام آن در فهرست 24 تاکسون گیاهی در معرض خطر انقراض قرار گرفته است.

این گونه ی منحصربفرد گیاهی تمایل به رویش در خاک های مرطوب دارد و بومی اروپا و شمال آفریقا می باشد و همچنین در ارتفاعات 900 تا 1400 متر از سطح دریا در اغلب جنگل های شمال کشور از آستارا تا گرگان پراکنش دارد. این درخت همیشه سبز و سایه پسند جزو مهمترین گروه از بازدانگان می باشد که قدمت آنان براساس اطلاعات فسیل شناسی و زمین شناسی به میلیون ها سال پیش باز می گردد ،گیاهانی که در ابتدای دوره های زمین شناسی رویش داشتند و به همین علت جوامع سرخدار در سه استان شمالی کشور به عنوان ذخیرگاه ژنتیکی ایران محسوب میشوند....

برای خواندن مابقی مطالب به ادامه مطلب رجوع بفرمایید...

 

ادامه نوشته

نابودی باغ گیاهشناسی نوشهر مساوی با نابودی منابع طبیعی کشور...

در آبان سال ۱۳۸۹ بعد از هجوم و تعرض گارد سازمان بنادر و کشتیرانی به باغ گیاهشناسی نوشهر با عنوان "توسعه بندرنوشهر" و تخریب ۸ هکتار(بیش از ده هزار درخت) از ارزشمندترین گونه های منحصربه فرد گیاهی، ضرب و شتم مسئولان و اعضای هیئت علمی این باغ که اعتراضات و مخالفت های بسیاری از پژوهشگران و کارشناسان و دوستداران و فعالان محیط زیست را برانگیخت و با وجود حکم مراجع قضایی بر توقف عملیات تخریب، این روزها دوباره با خبر شدیم که سازمان بنادر، این بار با حکم  شورای تامین استان مازندران قرار است بخشی از باغ را  به بهانه ی دسترسی بندر نوشهر به کمربندی نوشهر مورد نقشه برداری و تخریب قراردهد.

در عین حال آقای رجایی، رئیس کمیسیون کشاورزی، آب ومنابع طبیعی مجلس شورای اسلامی در گفتگو با همشهری( مقاله درج شده در همشهری 11 بهمن ماه) ضمن محکوم کردن عملیات تخریب باغ گیاهشناسی نوشهر اذعان داشت که:

همانطور که پیش از این هم اعلام شد از نظر کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی مصوبه مرتبط با طرح احداث جاده‌ای که منجر به تخریب باغ گیاه‌شناسی می‌شود قابلیت اجرایی ندارد و تمامی کسانی که در این رابطه اقدامی انجام بدهند مجرم محسوب می‌شوند و باید از طریق دادگاه صالحه به جرم آنها رسیدگی شود و از نظر قانونی نیز شورای تامین استان نمی بایستی در این مقوله وارد می شد.

 در چنین وضعیتی که احتمال تخریب قریب الوقوع باغ گیاهشناسی نوشهر رو به افزایش است و مسئولان اجرایی استان، تمام هم و غم خود را برای تخریب باغ به کار گرفته اند تا به چنین طرحی جامه عمل بپوشانند، جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست استان گیلان به همراه جمعیت زنان و جوانان حافظ محیط زیست گیلان، انجمن شهر ایده ال من، روز یکشنبه ۱۵ آبان، درصدد بازدیدی یک روزه از باغ گیاهشناسی نوشهر بر آمدند. این بازدید در شرایطی صورت گرفت که تشکل های زیست محیطی همچون بنیاد توسعه پایدار کلاردشت، جمعیت زنان مبارزه  با آلودگی محیط زیست تنکابن، و جمعی از دوستداران و فعالین محیط زیست ما را در این بازدید همراهی کردند.

برای دیدن تصاویر و مطالب بیشتر به ادامه مطلب مراجعه فرمایید...

پی نوشت: در همین رابطه بخوانید راز اهمیت «باغ گیاه‌شناسی نوشهر» و درخواست جمعي از تشكل هاي زيست محيطي شمال كشور از رهبر انقلاب

پی نوشت: این مطلب در نشریه پیک زمین چاپ گردید.

ادامه نوشته

درختان توسکای شناور دریاچه استیل در معرض نابودی

یکی از زیباترین جاذبه های گردشگری استان گیلان، دریاچه طبیعی استیل در ۳ کیلومتری جاده تالش به آستارا می باشد. معروفیت این دریاچه که به دلیل داشتن درختان توسکای شناور می باشد که جلوه کم نظیری را به این دریاچه بخشیده است و این درختان شناور موجب شده اند تا لقب " تالاب درختان شناور" بر این دریاچه گزارده شود. 

اما اکنون این درختان که روزی دلیلی بر معروفیت این دریاچه بوده اند در خطر نابودی قرار گرفته اند و دلیلش لانه گزینی تعداد زیادی از پرندگان ماهیخوار به نام قره غاز بر روی درختان این تالاب می باشد که موجب خشک شدن بسیاری از درختان شده اند بیشتر بخوانید در اینجا و همچنین وضعیت نامساعد این روزهای درختان توسکای شناور را ببینید در همینجا

سال پیش سفری به این تالاب داشته ام و تصاویری تهیه کرده بودم که با مقایسه تصاویر به خوبی می توان به معظلی که اکنون تالاب استیل به آن گرفتار شده پی برد .

برای دیدن تصاویر به ادامه مطلب رجوع بفرمایید...

ادامه نوشته

درختان چنار ورودی فومن در معرض نابودی

شاید شما هم از آن دسته افرادی باشید که در حین عبور از شهر فومن، توجه تان به درختان سرسبز چنار در ورودی این شهر معطوف شده باشد.

شهر فومن که در ۳۰ کیلومتری شهر رشت در استان گیلان قرار دارد یکی از دیدنی ترین مسیرهایی ست که برای رسیدن به تاریخی ترین و باشکوهترین قلعه ایران "قلعه رودخان" و یا رفتن در دل طبیعت بکری همچون "گشت رودخان" باید از آن عبور کرد .

آن چیزی که در حین عبور از این مسیر، توجه هر مسافر و گردشگری را به خود جلب می کند چندین هزار اصله درخت چنار در ورودی این شهر می باشد. این درختان که در دهه ۴۰ به دستور شهردار وقت "جهانگیری" کاشته شد تا به امروز به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری مورد توجه مسافران داخلی و خارجی بوده است .

اما نزدیک به دوماه می باشد که برای چندمین سال پیاپی، این درختان چنار به دلیل حمله آفتی با نام "پروانه سفید اشجار"  در معرض نابودی قرار گرفته اند. عمده ترین آسیبی که این آفت وارد می کند زرد شدن، ریزش برگ ها و همچنینی خشکی درختان آفت زده می باشد و البته راه هایی برای مقابله با این آفت وجود دارد که متاسفانه تاکنون اقدام درخور توجهی برای مقابله با آن و نجات این درختان باشکوه صورت نگرفته است.

تصاویری تهیه کرده ام که حاکی از معضلی ست که این درختان را در معرض نابودی قرار داده است. در این تصاویر به وضوح می توان متوجه زرد شدن برگ ها و خشکی این درختان به دلیل وجود آفت شد .

برای دیدن تصاویر از ادامه مطلب دیدن فرمایید ...

ادامه نوشته

مختصری درباره جنگل های مانگرو یا حرا در جنوب ایران

درختان حرا و چندل به ترتیب با نام های علمی Avicennia marina و Rhizophora macronata از راسته ی مالپیگیال و خانواده ریزوفوراسه آ می باشند که به مجموعه این دو درخت، گیاهان مانگرو گویند که در جنگل های جنوب ایران یا جنگل های خلیج فارس_عمانی قرار دارند در واقع ایران آخرین عرض جغرافیایی ست که مانگروها توانسته اند در آن رشد کنند و زنده بمانند .

گیاهان مانگرو درختی اند و دارای ریشه های تنفس کننده یا پنوماتوفور هستند این گیاهان در نواحی گرمسیری و جزر و مدی  قرار دارند . گیاهان مانگرو در شرایط خاصی زندگی می کنند که از آن جمله می توان به نواحی آبی ، نمکی و جزر و مدی اشاره کرد که بستر آنها باید یک نوع خاک هوموسی به نام Mud می باشد و دمای هوا نیز نباید زیر ۴ درجه سانتیگراد باشد .

از ویژگی های دیگر این خانواده می توان به تانن دار بودن، داشتن کرک های چندسلولی غده ای ، کاسبرگ و گلبرگ ضخیم گوشتی و میوه کپسول یا سته اشاره کرد .

این گیاهان یک منبع تولید تانن و زغال نقاشی می باشند از چوب آنها در سوخت استفاده می شود مانگروها برای جوامع دریایی، غذا فراهم می کنند و زیستگاه های حیاتی برای تعداد زیادی موجودات دریایی اند ، آنها همچنین باعث تثبیت خطوط ساحلی شده و از مناطق داخلی در مقابل باد و جزر و مدهای شدید ناشی از طوفان های گرمسیری محافظت می کنند همچنین در جنوب شرق آسیا از این گیاهان برای بدست آوردن عسل استفاده می کنند و محلی برای پرورش میگوها می باشند .

از مجموعه عواملی که در این سالها حیات جنگل های مانگرو را با خطر جدی روبرو کرده می توان به  آلودگی های نفتی و ساخت اسکله های تجاری و عبور و مرور شناور های نفتی در جنوب کشور اشاره کرد که این موضوع توجه ویژه متولیان امر را نسبت به یکی از دخایر ژنتیکی در جنوب کشور می طلبد .

کاهش چشمگیر راشستان های شمال ایران

راش یا فاگوس از خانواده ی Fagaceae و راسته ی Fagales ،یکی از مهم ترین و گسترده ترین عناصر جنگل های شمال ایران می باشد که از جنگل های آستارا تا قسمت های غربی جنگل های گلستان و در ارتفاعات ۱۰۰۰ متر به بالا دیده می شود و قدمت آن به بیش از یک میلیون سال می رسد.

از ویژگی های عمده اعضای خانواده راش می توان به گل آذین شاتون اشاره کرد که گل های تک جنس و تک پایه و به صورت سنبله های دم گربه ای آویخته می باشند. اعضای این خانواده به پیاله داران معروف اند زیرا که گل های ماده در اندام پیاله مانندی قرار گرفته و مجموعه ای از براکته و براکته های فرعی میوه را در بر می گیرند. این درخت دارای میوه فندقه است که چسبیده به یک پیاله خاردار می باشد و برگ ها آن نیز ساده و اغلب به شکل لوب دار است.

اعضای این خانواده به عنوان منبع چوب برای ساختمان سازی، لوازم خانگی و... دارای اهمیت می باشند. 

دو گونه ی مهم راش به نامهای Orinentalis و Sylvatic می باشد که گونه ی اول به عنوان یکی از عناصر مهم در جنگل های شمال و گونه ی دوم در اروپا وجود دارد .

در ساله های اخیر که مساحت جنگل های شمال در طول دو دهه گذشته، ۱۷ درصد کاهش یافته متاسفانه کاهش چشمگیری نیز در وسعت این درختان مشاهده شده و در نتیجه راشستان شمال کشور دچار عقب نشینی فاحشی شده است دلیل آن را می توان در جاده سازی بدون ملاحظات زیست محیطی، قاچاق چوب و بهره برداری بی رویه از جنگل ها جستجو کرد. 

حال که با کوتاهی های مکرر سازمان حفاظت محیط زیست به کسب مقام اول فرسایش خاک در جهان نایل آمدیم وقت آن نرسیده تا فکری به حال تشدید روند تخریب در جنگل های شمال با گونه های بی نظیر گیاهی اش کنیم ؟

به راستی ساخت جاده در جنگل ابر چه اهدافی را دنبال می کند؟!

اینجا جنگل ابر،در ۵۰ کیلومتری شمال شرق سمنان،یکی از بی نطیرترین و دیدنی ترین نقاط ایران زمین، پوشش جنگلی آن از نوع هیرکانی، بازمانده از دوران سوم زمین شناسی است. می گویند مجاورت دو ناحیه کم فشار و پرفشار دلیلی می باشد تا در اکثر ماه های سال به طور شگفت انگیزی فضای جنگل، از ابر پوشیده شود.

اما با وجود تمام این ویژگی های منحصر به فرد، از حدود ۵ سال پیش وزارت راه  از عبور جاده و ساخت و ساز در این جنگل خبر داد جاده ای ۶۰ کیلومتری که اساسا توجیه ای برای ساخت آن وجود ندارد زیرا همواره پرسش کارشناسان محیط زیست این بوده که با وجود 9 راه ارتباطي بين گلستان و سمنان ساخت جاده ابر توجيه ای می تواند داشته باشد؟ و اینکه برای جمعیت محدود آن منطقه، ساخت چنین جاده عریض و طویلی بر روی عرصه های بکر جنگلی چه اهدافی را دنبال می کند؟

و اما بعد از اعتراضات گسترده نسبت به ساخت این جاده و البته بعد از اطمینان دادن سازمان محیط زیست از اجرایی نشدن چنین طرحی،اما مثل اینکه باره دیگر می باید شاهد به خاک مالیده شدن پوزه ی سازمان محیط زیست باشیم! زیرا که توقف چند ساله ساخت جاده برای جامعه محیط زیستی فریبی بیش نبوده و این روزها خبرها حکایت از موافقت رييس سازمان محيط زيست با ساخت جاده در جنگل ابر شاهرود داشت به طوری که صدای قطع شبانه 4000 هزار اصله درخت نیز به گوش رسید!

و اینگونه بود که ریس فراکسیون محیط زیست مجلس از دست های اقتصادی پشت پرده براي احداث جاده در جنگل ابر خبر داد و یا نامه ها و پرسش های این چنینی به فضای بهت آلود محیط زیست ایران بیش از پیش دامن زد .

و اما این بار نیز تکذیب ،اما آیا این تکذیب های شتاب زده و فراوان چاره درد محیط زیست است؟ تکذیب هایی که هر کدام می توانند تیشه ای دیگر بر ریشه ی محیط زیست ایران وارد کنند...!

پی نوشت: در همین رابطه بخوانید در پنجشنبه 8 تیر تجمع طرفداران محيط زيست در اعتراض به ساخت جاده جنگل ابر در شاهرود

برپایی جشنواره ای به مناسبت شکوفایی یکی از نادرترین گونه های گیاهی جهان

سوسن چلچراغ گونه ی گیاهی نادر از تیره ی لیلیوم است که گاها به سوسن سفید نیز خوانده میشود بر طبق گفته ی گیاه شناسان به واسطه ی وجود مواد فلورسانس کننده در پرچم سوسن چلچراغ این گل قابلیت بازتابش نور را داراست به همین دلیل سوسن چلچراغ نامیده می شود.

این گونه ی گیاهی که متعلق به دوره ی چهارم زمین شناسی است در ایران فقط در روستای داماش در ارتفاعات عمارلو رودبار گیلان دیده شده است در خارج از ایران نیز در شهر لنکران در جمهوری آذربایجان کشف شده است البته گونه ی ایرانی آن زیبایی و شهرت بسزایی دارد .

گیاهی بلند قامت که شکوفه هایه این گل با رنگ سفید به شکل واژگون باز می شوند زمان گلدهی در اواسط خرداد ماه است و تا نیمه ی تیر ماه باقی می ماند سوسن چلچراغ گیاهی سایه دوست است از این رو علاقه ی زیادی به همنشینی با سرخس دارد .

علاوه بر تمام حفاظتی که در این منطقه از سوسن چلچراغ صورت می گیرد خطر انقراض در کمین این گونه ی بی نظیر است یکی از دلایل این انقراض تکثیر گریز بودن این گیاه است .

و اما امسال نیز به مانند هرسال در اواسط خرداد ماه همزمان با گلدهی این گیاه بی نظیر جشنواره ای با همکاری محیط زیست استان گیلان به منظور معرفی و بازدید از این گونه گیاهی برگزار گردید.

سیل اخیر هم، نتیجه ی عمل ما نیست؟

ابتدا ببینید این تصاویر را در اینجا و آنجا

این تصاویر از سیلی که در ۳۰ فروردین ماه سال جاری در استان گیلان به وقوع پیوست،می گویند.سیلی خانمانسوز که موجب طغیان رودخانه ها، از بین بردن مزارع، دام، مختل کردن روند عادی زندگی مردم و دست آخر حتی خساراتی معادل ۱۵ میلیارد ریال گردید.

از همه ی اینها که بگذریم "چرا"یی شدت چنین رخداد عظیمی را جویا می شویم اما پاسخ ساده است بار دیگر به عدم توجه به حفظ جنگل،پوشش گیاهی و قطع گاه و بیگاه درختان می رسیم عواملی که به مراتب وقوع چنین سیلی را تشدید می کند. 

اکنون هدف از نوشتن این مطلب، تاملی بر تصویر زیر است. دوستی که این تصویر را برایم فرستاد صبح روز حادثه در شهرستان رودبار حضور داشته و از نزدیک شاهد بوده که با شروع بارش شدید باران،ده ها کامیون،چوب های قطع شده درختان ارتفاعات  اطراف رستم آباد را،سریعا به مقصدی نامعلوم میبردند!

البته در این تصویر تنها یک کامیون رویت می شود اما هدف، عمل ما و عکس العمل طبیعتی ست که فریادش را در غالب آنچنان سیلی بی سابقه ابراز می دارد و خواه نا خواه این پرسش را در ذهن هر بیننده ای ایجاد می کند که: مگر بهای قطع گسترده درختان جنگلی می تواند پاسخی غیر از خشم طبیعت به همراه داشته باشد؟

 

پی نوشت۱: با تشکر از مهندس میرزایی بابت ارسال این تصویر

پی نوشت۲: در صورت کیفیت ضعیف تصویر پیشاپیش عذرخواهی میکنم.

کاشت نهال در اطراف رودبار به مناسبت هفته منابع طبیعی

روز پنجشنبه در اطراف رودبار برنامه ای در راستای هفته منابع طبیعی با حضور جمعیت زنان و جوانان حافظ محیط زیست و همچنین فرماندار،امام جمعه و رییس منابع طبیعی رودبار برگزار گردید. در این مراسم نهال هایی توسط شرکت کنندگان کاشته شد. 

حتم دارم که تصاویر گرفته شده به خوبی آن روز را شرح می دهند.  

بقیه تصاویر را در ادامه مطلب ملاحظه بفرمایید...

ادامه نوشته

روزی به نام درختکاری و هفته ای به نام هفته منابع طبیعی!

۱۵ تا ۲۱ اسفند هر سال مصادف شده با نامگذاری هفته منابع طبیعی و همچنین روز ۱۵ اسفند هر سال روز درختکاری نامیده می شود .

می دانیم که در سالهای اخیر جنگل زدایی و قطع درختان با سرعت سرسام آوری در جریان است. ده هزار سال پیش قبل از عصر کشاورزی بیش از ۶۰ هزار میلیارد مترمربع در سراسر جهان وجود داشت اما امروزه این رقم به کمتر از نصف کاهش یافته است.البته که امروزه در بسیاری از کشورهای اروپایی اهمیت نسبت به این موضوع به یکی از نگرانی های مهم مردم و مسولین مبدل شده است. 

همچنین از دیرباز بشر به وابستگی دوطرفه درختان و انسان ها پی برد زیرا که می دانیم هر گونه کاهش قابل توجه جنگل و یا قطع درختان مستقیما بر روی اتمسفر زمین و در نتیجه سایر اشکال زندگی تاثیر خواهد گذاشت کما اینکه تاکید بر این مطلب که درختان با مصرف کردن دی اکسید کربن اثرات گلخانه ای را کنترل می کنند بسیار حایز اهمیت است و بد نیست بدانیم که هر درخت ۶ کیلوگرم دی اکسید کربن در سال مصرف می کنند  .

با دانستن این مطالب و خواندن و دیدن این تصاویر در اینجا و آنجا به استقبال روزی به نام درختکاری و هفته ای به نام منابع طبیعی رفتیم! هفته ای که نمادی از ارزشگذاری بر درخت و درختکاری می باشد اما در عمل شاهد تصمیماتی مغایر با آداب و رسوم و فرهنگ کهن مان می باشیم و صراحتا می توان گفت که این تصمیمات نامعقولانه از ناآگاهی مردم و بی توجهی مسولین و کوتاهی نهادهای زیرمجموعه نشات می گیرد .

با تمام این اوصاف دیر نیست اگر برای نجات زمین مان امروز درختی بکاریم ...

در کجای دنیا درختان، مزاحم تلقی می شوند؟

یکسال پیش در همین وبلاگ در مورد اقدام شهرداری شهر رشت در قطع درختان یکی از خیابان های اصلی شهر گزارشی تهیه کرده بودم بخوانید و ببینید در اینجا 

و در طی ماه های گذشته سال جاری،خبرها از قطع ۱۰ اصله از درختان چنار جاده رشت به فومن حکایت داشت. درختان باشکوهی که سالانه نقش به سزایی را در جذب و جلب توریست ایفا می کنند.

اما بار دیگر در روزهای گذشته شاهد قطع گسترده درختان در یکی از خیابان های اصلی شهرستان سیاهکل بودیم. می توانید بخوانید و آن تصاویر متاثرکننده را ببینید در آنجا . اکنون بعد از جویا شدن دلیل این اقدام منزجر کننده، بار دیگر به همان دلایل معروفی می رسیم که موجب گردید درختان شهر رشت با قدمتی بالغ بر ۵۰ سال نیز قطع گردند: مزاحمت درختان برای سیم های برق ! 

حالا فواید درختان هرچه می خواهد باشد،می خواهد نبض زمین مان باشد،می خواهد تصفیه کننده ی هوای آلوده و کاهش دهنده آلودگی صوتی شهرمان باشد و یا می خواهد تسکین دهنده ی فشارهای روحی و روانی حاصل از زندگی شهر نشینی مان باشد در عین حال فقط در صورتی قطع نمی شوند که مزاحم سیم های برق مان نباشد یا در مسیر احداث تقاطع ها و اجرایی شدن پروژه هایمان نباشد یا در اثر وزش باد گرم معضلی برای رفاه شهروندان عزیزمان نباشد !

طبق خبرهای منتشر شده سرانه فضای سبز شهر رشت در حد مطلوبی نیست و با چنین اقداماتی عجیب نیست که بشنویم سرانه فضای شهر رشت از شهرهای کویری نیز کمتر است در صورتی که شنیدن اینگونه از خبرها به هیچ وجه قابل انطباق با طبیعت سرسبز و آب و هوای مرطوب و پوشش جلگه ای شمال کشور نمی باشد. حال در این برهه از زمان،در گسترش فضای سبز شهر کوشش موثری که نمی شود هیچ،بلکه خودمان با بیل و کلنگ و اره برقی به جان هر آنچه که باقی مانده افتاده ایم!

در آخر آنکه گمان نمی کنم در هیچ کجای دنیا به چنن دلایل واهی،سراسر درختان یک خیابان را قطع کنند و حیرت آور آنکه دلایلی همچون مزاحمت درختان برای سیم های برق،بهانه ای به دست افرادی داده که بود یا نبود یک درخت یا چندین اصله درخت را هیچ می انگارند.با چنین دلایلی ناخواسته به راه حل دیگری می رسیم که جایگزین قطع کردن درختان می باشد و آن هرس کردن درختان برای محدود ساختن رشد اندام های رویشی است.

پی نوشت: در همین وبلاگ برای خواندن مطالب مرتبط با درختان کلیک کنید در همینجا 

کسی را سراغ دارید که ریه های تنفسی اش را قطع کند؟

فرقی نمیکند کهنسال باشند و یا جوان، مهم این است که مانعی برای اجرایی شدن پروژه های شهری نباشند ! همین که تنه ی چوبی و شاخه های سرسبزشان خلاف این را ثابت کنند صدای زمخت اره های برقی در می آید البته گاهی هم زحمت به گردن اره ها نمی افتد و به صورت مخفیانه قطع می شوند!  از این گذشته ممکن است خبری از پروژه هم نباشد اما به دلیل آلودگی هوا و بهسازي جداول و پياده‌روها،به خزان زودرس دچار شوند همان بلایی که درختان چنار خیابان ولیعصر تهران دچارش شدند. طوری که می گویند: وليعصر مرگ حتمي چنارها را به دنبال دارد و تا يكي دو سال آينده تمامي ۱۰۰ درخت چنار در اين محدوده خشك خواهد شد .

به یاد دارم بعد از قطع درخت ۵۰۰ ساله بی بی رقیه به جرم مبارزه با خرافه گرایی ،با استاد درس گیاهشناسی ام در همین زمینه صحبت می کردیم ایشان تعریف می کردند که زمانیکه در استرالیا مشغول به تحصیل بودند شاهد روزی بودند که قرار بود در یکی از خیابان های شهر یک درخت ۵۰ ساله به دلیل انجام پروژه های شهری قطع گردد. آن روز جمعیتی در نزدیکی آن درخت جمع شدند و پیر و جوان دور آن درخت حلقه زندند، بر روی زمین نشستند با پلاکاردی که رویش نوشته بود: برای قطع پای درخت، ابتدا پای ما را قطع کنید... در انتها نیز نه پای آنها قطع گردید و نه پای درخت، تنها اتفاقی که رخ داد تغییر مسیر پروژه ای بود که با اجرایی شدنش درخت قطع می گردید!

بعد از شنیدن این خاطره کمی اندیشیدم به راستی اگر آن مردم جای ما بودند چه می کردند ؟!

هنگامیکه ۲۰۰ اصله درخت به دلیل تعریض کردن بزرگراه و یا ساخت و ساز شهرک و یا احداث باغ پرندگان و مبارزه با خرافه گرایی قطع می گردند؟ اندیشیدم اگر آنان مشابه همان کار را در اینجا انجام می دادند در خوش بینانه ترین حالت پاهایشان قطع نمی شد بماند از اینکه معلوم نیست به چه سرنوشتی دچار می شدند!! ولی ابدا نمی توانم تصور کنم که درخت قطع نشود و یا مسیر پروژه برای جلوگیری از قطع درخت تغییر کند!! البته در مورد آخرین فرضیه، به شدت یقین دارم که محال است ...

با نوشتن مقدمه ابتدایی و این خاطره باید به این نکته توجه کنیم:  امروزه در تمامی کشورها این مدیریت شهریست که تسلیم در برابر حفاظت از محیط زیست و خواست شهروندان می شود تا آنجا که برای حفظ تنها یک درخت با قدمتی ۵۰ سال، از اجرای پروژه های شهری خود صرف نظر می کند دریغا که ما به راحتی درختان را قطع می کنیم حال می خواهد قدمتش ۵۰۰ سال باشد و یا ۵۰ سال، آنهم در شرایطی که وضعیت آلودگی هوا روز به روز گسترش می یابد ولی ما با دستان خودمان، ریه های تنفسی مان را نابود می کنیم.

پی نوشت: در همین زمینه بخوانید در اینجا

قطع گسترده درختان خیابان معلم در رشت

شهریورماه مطلبی در مورد قطع چند درخت از یک خیابان نوشته بودم اما این بار نه چند درخت بلکه قتل عام گسترده ی درختان همان خیابان.

باز هم قطع درخت ، اما قطع تک تک درختان تنومند و سرسبز خیابانی در شهر رشت- در نزدیکی استانداری واقع در خیابان معلم

دوستان خورده می گیرند و می گویند :چرا با وجود مشکلات عدیده و مهم تر، در مورد درخت و اینگونه مسائل مطلب می نویسید؟

پاسخ دوستان شاید این باشد: درختان نبض زمینی می باشند که در آن زندگی می کنیم اگر روزی نبض وجودمان نزند هستی مان به نیستی مبدل می گردد پس یعنی با نابودی درخت نبض زمین مان دیگر نمی زند و نابودی زمین، نیستی ما را نیز به همراه دارد اما جدا از این مهم، درختان باعث حیات من و شما و سلامت چرخه طبیعت می باشند،درختان در عصر دود و زندگی ماشینی مان موجب آرامش روح مان می باشند وگاهی درهنگام عبور از شهر با نگاه به درخت به حسی به نام زندگی می رسیم، درختان هوای تصفیه شده و سالم تری در اختیارمان می گذارند، درختان با شاخ و برگ و سرسبزی نمای مصنوعی و پژمرده شهرمان را پشت زیبایی خود مخفی می کنند.

به تازگی در سراسر دنیا سازمان هایی برای حفظ و حراست و ازدیاد درختان به وجود آمده است ولی برخی ازما ایرانیان با داشتن پیشینه ای افتخارانگیز سعی در نابودی درختان داریم  در ایران باستان درخت را مورد احترام خود و رنگ سبز آن را مظهر زندگی می دانستند و حتی در دوران اسلامی نیزبه تبعیت از روزگار گذشته، برای اهمیت در این موضوع روایت هایی از معصومین نقل شده است .

در مورد قطع این درختان متاسفانه نتوانستم دلیل را از مسئولی بشنوم اما آن گونه که گفته اند دلیل قطع شان سیم های تیربرق بوده است.

گرچه هر دلیلی باز نمی تواند برای قطع درختان قانع کننده باشد اما دوستان به نظر شما سیم های تیربرق دلیل مناسبی برای قتل عام گسترده ی درختان یک خیابان می باشد!

 عکس هایی که از این منظره دلخراش گرفته ام گویای همه چیز می باشد درختانی که روزی به ارتفاع آن تیر برق قد علم کرده بودند وبا سرسبزی خود حس زندگی را به رایگان هدیه می کردند حال با نبودشان جدا از احساس پژمردگی می توان آثاری دید که توسط انسان، روح سنگی در آنها تعبیه شده  عمارتی چند طبقه و دیواری سفید و تیربرقی سیمانی...

از بقیه عکس ها در ادامه مطلب دیدن فرمایید... 

ادامه نوشته

بقعه بی بی رقیه و درخت کهنسالش

انگار همین دیروز بود کودکی 5 ساله بودم و هر روز صبح دست در دستان مادر روانه ی مهد کودک سپاس در نزدیکی بقعه ی بی بی رقیه رشت می شدم

هر روز صبح جلوتر از مادر از شوق دیدن بقعه بی بی رقیه و درخت بزرگ و سرسبزش به سویشان می دویدم و چند دوری به دورشان می چرخیدم تا وقتی که مادر نزدیک مان می شد و دوباره دستم را به دستان مادر می سپردم و تا رسیدن به انتهای کوچه لحظه به لحظه سرم را بر می گرداندم ودستی به علامت خداحافظی برای بقعه و درختش تکان می دادم

شیرین ترین صبح هایم آن صبح های زیبا بود....

دیروز بعد از مدت ها از کنار بقعه ی بی بی رقیه عبور کردم ولی چه منظره ی دردناکی، بی بی رقیه بدون درختش بود آن درخت کهنسال برای بقعه بی بی رقیه به مانند سایبانی بود برای روزهای بارانیش ، مناری بود که با شاخه های وسیعش زیبایی وصف ناشدنی به بقعه می داد و همدمی بود برای لحظه های گرم و سرد بقعه ، اما به جزاینکه یار وفادار او بود منفعتی که برای ما داشت شاید بیش از بقعه بود آن درخت کهنسال ذخایر ژنتیکی  ارزشمندمان بود اما صد افسوس...

یادم رفته بود بگویم چند ماهی می شود که بی بی رقیه بدون درختش روزها می گذراند .

جرم درخت نارون چند صدساله ی بی بی رقیه این بود که مورد احترام مردم است .

کشتن درخت مورد احترام مردم ،در اندیشه ی عاملان این قتل،مبارزه با خرافات نامگذاری می شود اگر هم این گونه که می گویند، باشد جرم درخت، آن موجود زنده که مثل ما نفس می کشید چیست؟

کاش به دوران کودکیم باز می گشتم آن موقع که درخت بی بی رقیه بود و بودند چیزهای ارزشمند دیگر...

درخت خاطرات کودکیم به خاطره پیوست .

چه جرم بزرگی ست جرم بی جرمی....

قطع درختان تنومند در شهر رشت

چند وقت پیش وقتی از یکی از خیابون های شهر رشت عبور می کردم احساس کردم که اتفاقی در این خیابون افتاده که برام خیلی غریبه ، انگار که این خیابون دیگه مثل سابق سر زنده نبود ...

باور کردنی نبود درخت های تنومند و زیبای این خیابون که حدود 50سال و شاید هم بیشتر از عمرشون می گذشت ، قطع شده بودند و به جاشون گل های ختمی کاشته شده بود با پرس و جو از اهالی اطمینان حاصل شد که دلیل قطع این درخت ها ،خشک شدنشون نبود دلایل آشنایی که امروزه بهانه ای برای قتل درخت های سرسبزشهرمون شده است!!!

نمی دونم چه کسی و چه نهادی دستور قطع این درخت ها رو داده؟و حتی نمی دونم واقعا دلیل قطع این درخت ها چه بوده ؟ اگر از فواید زیست محیطی اون درخت های ارزشمند بگذریم باز نمی توانیم از نمای فوق العاده زیبایی که به شهرمون می دادند، بگذریم

کاشکی این اتفاق فقط یک کابوس بود...

از عکس ها در ادامه ی مطلب دیدن فرمایید...

ادامه نوشته

مرگ سرو ابرقو کهن ترین درخت زمین

به گزارش خبرنگار مهر و از قول مصطفی خوشنویس(کارشناس موسسه علمی تحقیقاتی جنگلها و مراتع کشور) سرو ابرقو که به عنوان قدیمی ترین درخت سرو جهان از آن یاد می شود در حال خشک شدن است وی سن دقیق این درخت را سه هزار و جهار صد سال ذکر کرد.  به گزارش این منبع خبری سرو ابرقو به روایتی پیرترین ساکن کویر است و این درخت به خاطر عمر طولانی در ایران باستان نماد اهورامزدا بوده و در تاریخ نوشته ها آمده که بعضی از درختان سروی که در ایران وجود دارند توسط زرتشت پیغمبر کاشته شده اند  . مصطفی خوشنویس دلیل خشک شدن سرو ابر قو را چنین بیان می کند که بارها شاهد لمس و تکیه دادن مردم به تنه سرو ابرقو بوده ام و هیچ حفاظتی از آن صورت نمی گیرد درحالی که این درخت کهنسال به خاطر ویژگیهای خاص و عمر طولانی نیازمند مراقبت ویژه است وی افزود روزانه ۵۰ تا ۱۰۰ نفر به این سرو نزدیک می شوند که حضور آنها موجب کوبیده شدن خاک و تراکم شدید در پای درخت و محدود شدن نفوذ پذیری آب و برهم خوردن میکروارگانیسم ها می شود این درحالی است که حداقل فضا برای نزدیک شدن به این درخت ۲.۵ متر است و از سایه انداز به سمت درخت نباید قدم برداریم  

به راستی چگونه می توانیم شاهد خشک شدن مسن ترین موجود زنده جهان باشیم  برای بدست آوردن راه چاره به چه شخصی و چه نهادی باید رجوع کرد؟آیا تنها باید منتظر نشست تا سرو ابرقو این یادگار زرتشت خشک شود ؟

ادامه نوشته